De liquiditeits paradox

Met liquiditeit wordt in de financiële wereld omschreven hoe makkelijk het is om in een object te handelen. Iets dat makkelijk verhandelbaar is (bijvoorbeeld een aandeel Apple, de Euro of een Duitse Staatsobligatie) dan is het zeer liquide en als iets moeilijk verhandelbaar is (bijvoorbeeld de postzegelverzameling die je van je oom hebt geërfd, een huis in Groningen of aandelen Golden Eagle International) dan wordt dat als illiquide aangeduid. Hoe makkelijker iets verhandelbaar is (dus hoe beter de liquiditeit) hoe gunstiger maar dat is logisch! Je kunt er dan vanaf wanneer je dat wilt.

Toch is het een rare eigenschap die de moeite waard is om te bestuderen. Liquiditeit is bijvoorbeeld niet statisch. Vandaar dat liquiditeit ook wel wordt omschreven als “dat wat er is als je het niet nodig hebt en wat er niet is als je het wel nodig hebt”.

In theorie is liquiditeit dus een gunstige eigenschap en het werkt ook waarde verhogend. Dit wordt de liquidity premium genoemd. Ik krijg graag naar een Amerikaans Pawn Shop programma en daarbij zegt de pawn shop eigenaar regelmatig iets zoals: “No I can’t give you $1500.” “An item like this, I may be stuck with it for a long time, best I can do is $1000″ Dat is liquiditeit in de praktijk.

Paradoxaal is liquiditeit ook een eigenschap die zelf-destructief financieel beheer mogelijk maakt. Dat je een object gemakkelijk en ten alle tijden kunt verhandelen betekent namelijk niet het gunstig is om het te doen. De transactiekosten zijn waarschijnlijk lager dan bij een transactie in een illiquide object  maar door er veel in te handelen maak je ook veel transactiekosten. Daarbij is er in elke transactie sprake van een koper en een verkoper. Eke keer dat een particulier koopt of verkoopt loopt hij de kans een deal te hebben gemaakt met een veel beter ingelichte partij. Al die deals als minder geïnformeerde partij snoepen ook van het te verwachten rendement af.

Een illiquide investering kan dus in de praktijk gunstiger zijn omdat je minder wordt geprikkeld er daadwerkelijk in te handelen (soms kan het gewoonweg niet). Dat kan heel goed uitpakken voor het gemaakte rendement.

 

 

 

 

Disclaimer: Ik heb aandelen Golden Eagle International

Interview Warren Buffett in Detroit

Een recent interview met Warren Buffett in Detroit. De stad Detroit is onlangs failliet gegaan. Warren Buffet heeft een positie in General Motors (GM), dat hier haar hoofdkwartier heeft, in portfolio. In het interview geeft hij aan dat de positie een keus is van Wesschler. Wesschler heeft 15% van de portfolio die hij voor Berkshire Hathaway managed in dit bedrijf gestoken. Buffett staat zelf niet bekend om zijn liefde voor automakers maar hij lijkt geen moeite te hebben met de keus van zijn luitenant. Buffett is scherp en grappig en licht onder andere nog maar wat van zijn beroemde uitspraken toe (die allemaal van anderen blijken te zijn). Kijk het nu:

Waarom er geen koolstofbubbel is

Iemand e-mailde me over de ABP fossielvrij petitie waarvoor werd opgeroepen in de Volkskrant:

Wat vind jij hier van bram?

Uw pensioen vormt ongewild een gevaar voor de toekomst. Eén van de grootse pensioenfondsen ter wereld, ABP, belegt in kolen, olie en gas. Hiermee draagt uw pensioen bij aan de financiering van de fossiele industrie en daarmee opwarming van de aarde. Dit jaar is cruciaal in het gevecht tegen klimaatverandering. In december wordt in Parijs een nieuw klimaatverdrag gesloten dat ervoor moet zorgen dat opwarming van de aarde beperkt wordt tot 2 graden Celsius.

Artikel: Volkskrant

Nou, ik ben dol op dat soort vragen dus ik heb meteen terug ge-emailed maar bedacht later dat er misschien meer mensen zijn die hier over nadenken. Ik heb ongeveer het volgende geantwoord:
Ik juich het toe dat deelnemers in een pensioenfonds hun stem laten horen. Jammer dat Rotmans en Loorbach (de auteurs) verplicht aan het ABP moeten bijdragen anders zouden ze zelf kunnen beslissen om te divesteren.
Een aantal paragrafen in hun betoog wekken wat mij betreft wel een verkeerde indruk: 

Ook het feit dat 60 jaar oliewinning in Nigeria vooral winstgevend voor Shell is en de lokale bevolking in schrijnende omstandigheden achterlaat, lijkt Van Beurden niet te deren.

Nigeria heeft het grootste GDP in Afrika. Hoewel het in GDP per persoon een middenmotor is. Ik ga het niet tot de bodem uitzoeken maar het is niet aannemelijk dat Nigerianen in “schrijnende omstandigheden” leven dankzij Shell. If anything, the opposite. Er verschijnen nu regelmatig reportages hoe hard de klap in Nigeria aankomt (waar het net zo goed ging) nu de olieprijs met 60% is gedaald.
 
De Niger Delta is wel ernstig vervuild geraakt door olie. Shell haalde daar zo’n 180.000 vaten olie per dag op. Ondertussen werden er 60.000 vaten aan olie per dag gestolen. In de tijd dat dat gebeurde was een vat zo’n $100 dus dat is iets van $1,8 miljard per jaar.  Dat gebeurde op allerlei manieren maar o.a. door gaten te maken in pijpleidingen…
Uiteindelijk verviervoudigde de kosten voor Shell om daar olie te winnen omdat ze constant aan het repareren waren en geld uitgaven aan beveiligers van de pijpleidingen. In 2013 zijn ze daarom gestopt met winning in die Niger Delta.

De meeste landen heffen wel een of andere vorm van PTR (Petroleum Revenue Tax). Grondstoffen worden in veel landen als bezit van alle inwoners en ook van toekomstige generaties beschouwd. Olie en gas winningsbedrijven betalen dus vaak al een bedrag (ik geloof meestal een %) per vat of kuub (zoals in Groningen) voor de winning aan belasting. Die belasting is onafhankelijk van de “normale” bedrijfsbelasting over de winst en wordt gecollecteerd of er nu winst op een vat wordt gemaakt of niet. 
 
Anyway, Nigeria een stuk welvarender geworden dankzij hun olie. Toegegeven, Nigeria had er een stuk beter voor kunnen staan als corrupte leiders niet LETTERLIJK handlangers met koffers vol oliegeld het land uit hadden laten gaan en er niet massaal gaten in olieleidingen waren geprikt.  
 
Met de suggestie die even verder gewekt wordt heb ik ook wel moeite (vet gemaakt door mij):   
“Recent onderzoek, gepubliceerd in het vooraanstaande wetenschappelijke blad Nature, laat zien dat als we klimaatverandering willen beperken tot 2 graden Celsius, zoals internationaal is afgesproken, 80 procent van alle kolen, eenderde van de olie en vijftig procent van al het aardgas in de grond zal moeten blijven zitten. Met andere woorden, fossiele energiebedrijven zullen een groot deel van hun voorraden niet kunnen winnen. De waarde van deze bedrijven is daar op dit moment wel voor een groot deel op gebaseerd en wordt daardoor ernstig overschat – de zogenaamde koolstofbubbel. “
De indruk die de auteurs hier wekken is dat je op het punt staat veel geld te verliezen als je in “fossil fuels” hebt geïnvesteerd. Gasproducenten zien meer CO2 regulatie doorgaans als gunstig omdat het relatief erg schoon is. Nou komt ook de PTR weer om de hoek. In sommige landen is zonne-energie (in ieder geval voor de recente olie crash) al even goedkoop als fossil fuels. Er is echter geen land dat een PTR-achtige belasting heft over zonne energie (en terecht).
Stel je voor, je bent bestuurder van een land en je krijgt opeens geen oliebaten PTR meer binnen omdat de productie is gestopt aangezien het niet langer rendabel is… Je enige keus is dan om de PTR te verlagen. De productie gaat dan weer lopen en je krijgt dan weer geld binnen (zij het minder dan voorheen). Ik verwacht dat dit in heel veel landen een trend wordt zodra renewables competitiever worden. Ik meen dat de PTR in Noorwegen zo’n 80% bedraagt. Dat betekent dat er heel wat ruimte is om de PTR te laten zakken. Dat koolstofbubbel verhaal gaat er vanuit dat er geen interactie is tussen PTR en de opmars van renewables.
Tot slot heb ik nog vraagtekens bij de de claim dat de resultaten van de dialoog tussen ABP en de bedrijven waar het in investeert schamper zijn:
“Ze ziet meer in actief aandeelhouderschap – door het aangaan van de dialoog met de fossiele bedrijven waar ze in investeert. De resultaten van die dialoog zijn echter schamper. “
In grote lijnen zijn bedrijven zo georganiseerd dat meer aandelen betekent dat je meer te zeggen hebt. In de praktijk hebben grootaandeelhouders vaak veel te zeggen (het is lastig, hoewel niet onmogelijk,  voor alle kleintjes om zich te organiseren). Met 340 miljard onder beheer heeft ABP veel te zeggen. Het zijn van oorsprong geen activistische aandeelhouders maar hun stem wordt zeker gehoord als ze die laten klinken. Die discussies zijn doorgaans privé. Er is geen bedrijf dat een persbericht de deur uitdoet met; We hebben besloten niet meer aan kinderarbeid te doen omdat het niet meer mocht van ABP. Dat ABP wel wat doet blijkt als je hun verantwoord beleggen pagina bezoekt.
 
Verder vind ik het enigzins onhandige timing om net na een gigantisch olie crash te vragen of je pensioenfonds al hun belangen in die sector wil afstoten. Je kunt je voorstellen dat de prijzen van de aandelen en obligaties in die bedrijven nu niet zoveel waard zijn als pakweg een jaar geleden wat de claim van de auteurs dat er een gigantische koolstofbubbel is ondermijnt.  
 
Theoretisch zouden de rendementen van ABP niet hoeven te leiden onder het divesteren van hun belangen in fossil fuels. Onderzoeken tonen overwegend aan dat maatschappelijk verantwoord investeren niet leidt tot lagere rendementen. Er zit wel een limiet aan. ABP onderschijft al de Principles of Responsible Investments en door meer en meer sectoren uit te sluiten worden hun rendements/risico doelstellingen uiteindelijk wel moeilijker te halen.   
 
TLDR: Als je het belangrijk vindt kun je de petitie zeker tekenen

Wie je moet bellen om de salarisverhoging van de ABN top te stoppen

Niet alleen ING en Nationale Nederlanden schroeven de beloning voor de top op, ook de bestuurders van (nog even) staatsbank ABN Amro krijgen meer. De bestuurders is, met uitzondering van topman Gerrit Zalm, over vorig jaar een loonsverhoging van €100.000 toegekend. Op Facebook en andere sociale media gaat het natuurlijk helemaal los op dit nieuws en zelfs Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem heeft zijn afkeuring laten blijken.

Over dat laatste ben ik wel verrast omdat ABN Amro een bijzonder geval is. De Staat is namelijk de enige aandeelhouder. Bij ING of Nationale Nederlanden is het wat ingewikkelder om salarisverhogingen tegen te houden maar bij ABN Amro zou het gemakkelijk moeten kunnen.

De woede op social media komt, denk ik, voort uit een gevoel van machteloosheid en het feit dat een salaris van €600.000  al erg hoog is vergeleken met een modaal Nederlands inkomen. Ik heb bijvoorbeeld quotes gelezen als: “Als ze anders naar het buitenland gaan, laat ze dan lekker gaan!” Daar zit wel wat in. Als het mogelijk is om dezelfde kwaliteit bestuurders te krijgen voor €600.000 als voor €700.000 dan ben ik daar ook voorstander van.

We moeten ondertussen niet vergeten dat het de bedoeling is dat ABN Amro in 2015 of 2016 weer naar de beurs gaat. Het is zeker de ambitie dat de Nederlandse Staat dan €20 miljard voor haar aandelen gaat ontvangen. Als de huidige bestuurders zorgen voor 0.1% meer waardecreatie dan scheelt dat al snel €20 miljoen aan opbrengsten voor de Staat. De loonsverhoging is vanuit dat perspectief niet helemaal irrationeel. Het risico dat een vervangend team een marginaal mindere prestatie levert is reëel.

De stichting NFLI beheert de aandelen van ABN Amro in opdracht van de Nederlandse Staat en kan het aandeelhouders stemrecht inzetten om invloed uit te oefenen. Bel ze op:+31 (0) 70 20 50 600.